Meteen naar de inhoud
Geloof niet alles wat je denkt - gedachten als obstakels

Geloof niet alles wat je denkt

Ons hoofd is één grote gedachtenmachine die onafgebroken allerlei gedachten produceert. We hebben gemiddeld 50.000 gedachten per dag. Het grootste deel hiervan, ongeveer 40.000, zijn negatieve gedachten. Geloof daarom niet alles wat je denkt.

Negatieve gedachten komen vaker opnieuw langs en houden ons langer bezig. Daarom is het belangrijk niet alles te geloven wat je denkt en niet te belanden in een negatieve spiraal. Durf jezelf de vraag te stellen: “Is het wel waar wat ik denk?”

Meesterlijke verhalenverteller

Ons brein is een meesterlijke verhalenverteller. En wat wil een verhalenverteller? Juist ja, dat we naar hem luisteren. Hij wil onze volle aandacht en zal dan ook zijn uiterste best doen om onze aandacht te trekken, ook als wat hij zegt pijnlijk, gemeen of eng is. Geloof dus niet zomaar alles wat je denkt.

Dit fenomeen heet “de automatische negatieve afwijking”. Hierdoor trekt iets negatiefs véél meer aandacht dan iets positiefs. Denk maar eens aan je dag, veel kans dat je enkele dingen kunt opnoemen die niet goed gelopen zijn of die je anders had gewild, dan dat je automatisch denkt aan het positieve van de dag.

Welk verhaal vertel je jezelf?

Luister eens naar het verhaal dat jouw verstand je op dit moment vertelt. Schrijf enkele van deze gedachten op en kijk er eens naar vanop een afstand. Probeer kritisch te zijn voor je verhalenverteller. Door afstand te nemen van onze gedachten, in plaats van mee te gaan in het verhaal, worden we ons bewuster van het feit dat wat ons verstand ons verteld niet altijd waar is.

Geloof niet alles wat je denkt - neem afstand van je gedachten

Hoe onze gedachten ons gedrag bepalen

Het schema van de 5G’s

Hoe we reageren op een bepaalde gebeurtenis wordt bepaald door hoe we hierover denken. Onze gedachten over een gebeurtenis bepalen hoe we er ons bij voelen. En die gevoelens sturen op hun beurt dan weer ons gedrag, wat dan weer tot bepaalde gevolgen leidt. Dit patroon wordt voorgesteld in het schema van de 5G’s.

Geloof niet alles wat je denkt - schema 5G's

Gedachten en gevoelens zijn iets dat enkel jij ervaart, dat binnen in je zit. Terwijl je gedrag en het gevolg daarvan zichtbaar is aan de buitenkant. Andere zien wel jouw gedrag, maar weten niet hoe dit gedrag tot stand gekomen is, door welke gedachten en gevoelens.

“Niets is noch goed, nog slecht, onze gedachten maken het echter zo.”

Het is enorm belangrijk om te beseffen dat het niet altijd een bepaalde gebeurtenis is die je overstuur maakt, maar de gedachte die je over deze gebeurtenis hebt, hoe je de gebeurtenis interpreteert. Je gedrag zou heel anders zijn mochten we die binnenkant, je gedachten en gevoelens, kunnen uitschakelen en enkel reageren op de gebeurtenis zelf.

Een voorbeeld om dit duidelijk te maken

Je komt aan op je werk en wandelt voorbij je collega’s naar jouw bureau. Je zegt vriendelijk goeiemorgen en iedereen, of bijna iedereen, kijkt op en beantwoord je groet. Enkel die ene collega, die niets tegen je zegt en zelfs niet opkijkt van zijn bureau.

Je zou allerlei dingen kunnen denken, zoals ‘oei, heb ik iets verkeerd gedaan’, ‘waarom is hij zo slechtgezind’, ‘zou hij boos zijn op me’, etc. Door deze gedachte ga je jezelf gekrenkt voelen en zeg je de volgende keer zelf niets meer tegen deze collega.

Of je zou kunnen denken ‘Amai, die is zo druk bezig dat hij mij niet gehoord heeft’. En je zou de volgende keer als je hem tegenkomt eens kunnen vragen hoe het met hem gaat, of hij het niet te druk heeft.

Oefening om niet alles te geloven wat je denkt

Een interessante oefening die je kan doen als je last hebt van negatieve gevoelens, zoals angst, verdriet, boosheid of onzekerheid, is de 5 G’s voor dat moment op schrijven. Sta even stil bij wat er gebeurde, wat je gedachten waren op dat moment, hoe je je erbij voelde, hoe je reageerde en wat het gevolg was. Bedenk daarna eens hoe je anders over deze gebeurtenis had kunnen denken, voelen en reageren.

GebeurtenisGedachtenGevoelGedragGevolg
De kinderen doen tegendraadsIs het nu zo moeilijk om te doen wat ik vraag?Radeloosheid
Boosheid
Roepen en straffenDe kinderen zijn nog lastiger
De kinderen doen tegendraadsZe hebben wat te weinig geslapen.LiefdevolExtra knuffel en ze wat ruimte geven De kinderen kalmeren en zijn de rest van de dag flinker

De cirkel van gedachten

Een mooi gedicht van Perikles hierover is ‘De cirkel van gedachten

Als ik blijf kijken
zoals ik altijd heb gekeken, 
blijf ik denken
zoals ik altijd dacht. 
Als ik blijf denken
zoals ik altijd heb gedacht, 
blijf ik geloven
wat ik altijd heb geloofd. 
Als ik blijf geloven
zoals ik altijd heb geloofd, 
blijf ik doen
zoals ik altijd heb gedaan. 
Als ik blijf doen 
zoals ik altijd heb gedaan, 
blijf me overkomen
wat me altijd overkomt. 
Maar als ik nu mijn ogen sluit
en ik voel mijn ware zelf van binnen
dan kom ik deze cirkel uit
en kan ik steeds opnieuw beginnen.”

Perikles

Niet-helpende gedachten

Gedachten die je niet vooruit helpen worden ook niet-helpende gedachten genoemd. Deze komen vaak voort uit negatieve denkpatronen en overtuigingen. De meeste negatieve denkpatronen passen in één van onderstaande overtuigingen:

  • Zwart-wit denken, denken in extremen en vaak alleen maar het negatieve zien
  • Je aandacht richten op de negatieve aspecten
  • Ervan overtuigd zijn dat iedereen je graag moet hebben
  • Denken dat je perfect moet zijn en geen fouten mag maken
  • Heel hoge eisen aan jezelf, en soms ook aan anderen, stellen
  • Denken dat je voor alles verantwoordelijk bent en voor alles een oplossing moet vinden
  • Denken dat alles jouw schuld is
  • Iets persoonlijk opnemen en de schuld van vervelende gebeurtenissen bij jezelf leggen
  • Veronderstellingen over houdingen of acties van anderen maken zonder dat er bewijs voor is
  • Doemdenken, catastroferen
  • Veralgemenen
  • Minimaliseren
  • Iets moeten

negatieve gedachten over onszelf

Veel voorkomende negatieve gedachten zijn gedachten over onszelf. Ik ben niet goed genoeg, ik kan dit niet, ik ga me hiermee belachelijk maken, wie zit er nu op mij te wachten, er is niemand geïnteresseerd in mij, etc. Gedachten waar ieder van ons wel eens mee worstelt.

Deze gedachten duiken vaak de kop op als je iets nieuws wilt doen, wat je nog niet vaak gedaan hebt of nog niet zoveel zelfvertrouwen voor hebt. Ze halen jezelf naar beneden en beperken je dan ook in wie je bent en wat je wil doen. Het zijn belemmerende gedachten.

Geloof niet alles wat je denkt.

Het is belangrijk om te beseffen dat zulke gedachten niet van jezelf komen, ze zijn je aangepraat in het verleden. Geen enkel kind haalt het in zijn hoofd om negatief over zichzelf te denken. Deze gedachten ontwikkelen we tijdens het opgroeien en zijn gebaseerd op wat we als kind te horen hebben gekregen, of meegemaakt hebben.

Geloof niet alles wat je denkt - gedachten als obstakels

Hoe anders omgaan met gedachten?

1. Gedachten uitdagen

We nemen onze gedachten steeds voor waar aan. Maar klopt dit ook? Gedachten zijn vaak gebaseerd op onze eigen interpretaties. Het is belangrijk gebeurtenissen objectief te observeren, zonder er onze eigen interpretatie aan te geven.

Een mooie metafoor hiervoor is de bril waardoor je kijkt. Kijk je naar de wereld door je gedachten bril, of lukt het je om deze af te zetten?

Geloof niet alles wat je denkt - gedachten bril

Stel jezelf volgende vragen de volgende keer dat je merkt dat je een niet-helpende gedachte hebt:

  • Helpt deze gedachte mij om me beter te voelen?
  • Helpt deze gedachte mij om een probleem op te lossen of te voorkomen?
  • Weet ik voor 100% zeker dat dit waar is? Is dit altijd voor 100% waar?
  • Heb ik daar bewijzen voor?
  • Heb ik daar bewijzen tegen?
  • Helpt deze gedachte mij om mijn doel te bereiken?

2. loskomen van je gedachten

Je gedachten lijken de absolute waarheid. Misschien zelfs een bevel dat je moet gehoorzamen of een regel die je moet volgen. Soms ook een dreiging waar je zo snel mogelijk vanaf moet zien te komen. Deze gedachten kunnen zo sterk zijn dat het lijkt alsof je ze niet los kunt laten, ook al verpesten ze je leven. Je valt hier volledig samen met je gedachten, wat men noemt “fusie met je gedachten”.

Wat je moet beseffen is dat je gedachten een verzameling woorden of beelden in je hoofd zijn. Je moet erkennen dat gedachten waar of niet waar kunnen zijn, zeker geen bevelen die je moet gehoorzamen of regels die je moet opvolgen. Je gedachten zijn geen dreiging voor je. Het is aan jou de keuze hoeveel aandacht je eraan besteed en of ze al dan niet belangrijk voor je zijn. Dat is wat men noemt “defusie, loskomen van je gedachten”.

Om afstand van een negatieve gedachten te nemen kan je volgende oefeningen toepassen:

Ik merk op

  • Schrijf een negatieve gedachte die je hebt op
  • Wat doet deze gedachte met je?
  • Durf stil te staan bij wat dit teweegbrengt
  • Draai je blad om en schrijf: “Ik merk dat ik de gedachte heb dat …”
  • Hoe ervaar je dit?

Ik heb de gedachte dat

  • Zeg “Ik heb de gedachte dat…”
  • Zeg het met een gek stemmetje en heel langzaam
  • Herhaal het een paar keer heel snel achter elkaar
  • Schrijf je gedachten op kaartjes
  • Dank je verstand voor die gedachte
  • Wie praat hier: jij of je verstand?

3. Mindfulness

Mindfulness oefeningen leren je contact te maken met het hier en nu door je te focussen op je zintuigen. Gedachten leiden je constant af, dit is normaal. Probeer de gedachten tijdens een mindfulness oefening op te merken en er niet in mee te gaan door terug naar de oefening te komen.

Goede mindfulness oefeningen hiervoor zijn ademhalingsoefeningen, een bodyscan of een mindfulness oefening die focust op je gedachten. Deze oefeningen kan je vinden op internet of in mindfulness apps, zoals bijvoorbeeld VGZ mindfulness.

Heb jij ook vaak last van belemmerende gedachten? Hoe ga jij hiermee om? Vertel het zeker even in de reacties onderaan, zo kunnen we van elkaar leren.

Wil je graag meer weten over wie Gewoon Lies is, kijk zeker eens op de Over mij pagina. Zit je met een vraag of wil je graag contact met me opnemen, vul het contactformulier in en ik contacteer je zo snel mogelijk terug.

Volg me ook op:

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

%d bloggers liken dit: